Eksperci z KE o polskich reformach uczelni: jesteśmy optymistyczni

Dialog ze środowiskiem, mniejsza kontrola państwa, większa autonomia uczelni – to rekomendacje dot. reform polskich uczelni, o których mówili w środę w resorcie nauki eksperci Komisji Europejskiej. Ich zdaniem zmiany są pilne, lecz z optymizmem patrzą na plany resortu nauki.

W środę na spotkaniu prasowym w resorcie nauki zaprezentowano raport Komisji Europejskiej przygotowany w ramach instrumentu Policy Support Facility (PSF). W ramach PSF eksperci KE mogą wspierać zainteresowany kraj w przygotowaniu reform w obszarze badań naukowych i innowacji.

Wicepremier minister nauki i szkolnictwa wyższego Jarosław Gowin rok temu zaprosił unijnych ekspertów do współpracy przy reformach nauki. „Zawsze warto uczyć się od innych, zawsze warto skonsultować nasz polski punkt widzenia z doświadczeniami i spojrzeniem przyjaciół” – powiedział w środę Gowin komentując decyzję o zaproszeniu ekspertów z KE.

Dyrektor Generalny Komisji Europejskiej odpowiedzialny za badania i innowacje Robert-Jan Smits powiedział: „Najważniejsze są konsultacje, otwarty dialog z zainteresowanymi, środowiskiem akademickim, mniej kontroli ze strony państwa, większa wolność, niezależność, międzynarodowa współpraca. Widząc takie plany – a takie są plany (resortu nauki – przyp. PAP), trudno mi nie być optymistą. I z optymizmem spoglądam na realizację tych planów”. Zaznaczył jednak, że przeprowadzenie reform jest trudne, a zmiany są potrzebne jak najszybciej.

Główne wnioski z raportu KE podsumował przewodniczący panelu ekspertów Georg Winckler. Zwrócił uwagę, że polska nauka i szkolnictwo wyższe potrzebują zarówno konsolidacji jak i dywersyfikacji. Kolejna rekomendacja dotyczyła tego, by ograniczyć biurokrację. Według ekspertów ważne, by uczelnie miały większą autonomię i były bardziej odpowiedzialne za swoje programy badawcze. Winkler mówił też, że konieczne jest przyjęcie nowego modelu dot. ścieżek rozwoju młodej kadry badawczej. Ocenił, że w Polsce ciągle zbyt wysoki jest wiek, w którym badacze samodzielnie zaczynają prowadzić badania. Rekomendacje dotyczą też tego, jak silniej włączyć polskich naukowców do międzynarodowej współpracy. Winkler podkreślał, że zmian wymaga nie tylko system, ale i finansowanie. „System szkolnictwa wyższego jest mocno niedofinansowany” – powiedział.

„Aby skutecznie przeprowadzić reformy, potrzebne jest poczucie, że sprawa jest pilna” – ocenił Winkler. Opowiadał też o konsultacjach z polskimi przedstawicielami środowiska akademickiego. Zwrócił uwagę, że czują oni potrzebę reform i na nie czekają. „Jestem przekonany, że reforma okaże się sukcesem” – stwierdził.

Jarosław Gowin ocenił: „Raport KE jest ogromnym wsparciem dla naszego rządu. Jest tak, że część środowiska akademickiego w Polsce nie widzi potrzeby ani głębokich, ani szybkich zmian”. Wicepremier przypomniał, że projekt nowej ustawy o uczelniach zaprezentowany będzie 19 i 20 września w Krakowie.

Minister nauki w swoim wystąpieniu podkreślił, że część uwag ekspertów KE pokrywa się z planami ministerstwa dotyczącymi reform. Zwracał uwagę, że w raporcie napisano m.in. o: potrzebie podkreślenia roli rektora, jako zarządzającego uczelnią, większej współpracy nauki z otoczeniem społeczno-gospodarczym, wyraźnym rozgraniczeniu uczelni na zawodowe i akademickie, uproszczeniu systemu finansowania uczelni, powołaniu szkół doktorskich, procesie oddolnej konsolidacji czy zwiększeniu autonomii. A to punkty zbieżne z przygotowywaną tzw. „Konstytucją dla nauki”, czyli nową ustawą o szkolnictwie wyższym.

Policy Support Facility to instrument finansowany z programu ramowego „Horyzont 2020”. Za jego pomocą Komisja Europejska oferuje krajom europejskim wsparcie w projektowaniu i wdrażaniu reform politycznych w obszarze badań naukowych i innowacji. W ramach PSF grupa niezależnych ekspertów pochodzących z krajów o konkurencyjnych i bardzo dobrze funkcjonujących systemach nauki i szkolnictwa wyższego wspiera przygotowanie reform tych sektorów, zgodnie z zapotrzebowaniem kraju wnioskującego.

Wicepremier, minister nauki i szkolnictwa wyższego Jarosław Gowin we wrześniu 2016 r. wyraził zainteresowanie skorzystaniem przez Polskę z mechanizmu oferowanego przez PSF w przygotowaniu nowej ustawy dot. uczelni i nauki.

Raport jest dostępny na stronie Komisji Europejskiej

Ludwika Tomala (PAP)

Pin It

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *