zgłoś referat
ogłoszenia
konferencje
recenzje
wiedza
25/04/2014
Sprawozdanie z debaty: Polska po 20 latach
WydarzeniaMiała dzisiaj miejsce trzecia z debat głównych XIV Festiwalu Nauki w Warszawie, pt. „Polska po 20 latach”. Wybitnie socjologiczna, ponieważ panelistami byli socjologowie z Instytutu Socjologii UW, w składzie:
  • Mirosława Grabowska,
  • Mirosława Marody,
  • Ireneusz Krzemiński.

Debata toczyła się na terenie Uniwersytetu Warszawskiego, w Nowej Auli, od godziny 18.00 do godziny 20.00. Pomimo późnej pory i dość niskiej temperatury powietrza na Krakowskim Przedmieściu, na sali była naprawdę gorąca atmosfera, szczególnie w momencie zadawania pytań przez słuchaczy.



Poruszone zostało 5 problemów, a w zasadzie bloków tematycznych, które prowadzący prezentował w kontekście badań przeprowadzonych przez Millward Brown:

I. „Solidarność”
II. Strategie grupowe czy indywidualne
III. Religijność i Kościół
IV. Kim jest Polak jako obywatel
V. Nierówności dochodowe, równość szans

Prowadzący przedstawiał problem do dyskusji, zadawał pytanie, a następnie każdy z panelistów odpowiadał. Odbyło się 5 rund. Po nich przyszedł czas na pytania z sali i ustosunkowanie się do nich panelistów.


I. „Solidarność” z lat 80-tych – jaki wywarła wpływ, czy jest wciąż żywa, czy też nie ma po co do niej wracać (według badań Millward Brown na pytanie czy „Solidarność” jest tylko historią do której nie ma co wracać? 18% respondentów odpowiedziało zdecydowanie nie i 40% raczej nie).

Jako pierwszy, odnośnie zagadnienia „Solidarność” zabrał głos prof. Ireneusz Krzemiński. Opierając się na wynikach własnych badań stwierdził, że ruch solidarnościowy miał duży wpływ na to kim jesteśmy jako naród i społeczeństwo. Z takim stwierdzeniem zdecydowanie zgodziło się 36% badanych, a 47% raczej się zgodziło. Polacy mają pozytywne wrażenia związane z „Solidarnością” i powinno to zostać wykorzystane.

Prof. Mirosławie Grabowskiej natomiast nie wydaje się, aby związek z lat 80-tych miał jakiegokolwiek dziedzica, nie jest nim bowiem ani żadna partia, ani związek zawodowy. Po „Solidarności” coś jednak zostało i trwa. Jest to pewien mit, przekaz symboliczny, edukacyjny, medialny, który choć nie ma instytucjonalnej formy pozostanie i będzie wpływał na Polaków, na ich postępowanie („gniótł ich”).

Dla prof. Mirosławy Marody „Solidarność” to ruch, fenomen społeczny, którego istota kształtowała się w procesie działań ludzi, które są nieprzewidywalne. „Solidarność” była nagłym ożywieniem, odżyciem polskiego społeczeństwa po długich latach, kiedy było uśpione. Przełamała zmowę milczenia. Zwykli ludzie w telewizji mówili rzeczy, o których do tej pory jedynie się myślało, albo szeptało.


II. Czy Polacy wybrali strategie grupowe czy indywidualne (według badań na stwierdzenie jeśli chcesz coś osiągnąć to: 65% odpowiedziało, że trzeba liczyć przede wszystkim na siebie, na własną pracowitość i zaradność, bez oglądanie się na innych, 26% trzeba chcieć i umieć współpracować z innymi, nawet jeśli wymaga to pewnego poświęcenia).

Prof. Grabowska stwierdziła, że nie ufamy instytucjom, ani związkom zawodowym. Polacy wykazują niechęć do współpracy, ponieważ jesteśmy w okresie dowartościowania „ja”. Dlatego wybieramy strategie indywidualne.

Według prof. Marody jesteśmy indywidualistami, bo dobrze odrobiliśmy lekcje związane z przejściem do gospodarki liberalnej i kształtowaniem się współczesnej kultury. Nie jest to złe. Indywidualizm nie oznacza separacji, ani także działania bez oglądania się na innych.

Zdaniem prof. Krzemińskiego jest dobry i zły indywidualizm. W USA oprócz indywidualizmu jest także uspołecznienie, którego w Polsce brakuje. Sednem dobrze pojętego indywidualizmu jest zrozumienie, że „nie mogę być szczęśliwy w nieszczęśliwym społeczeństwie”. Polacy negatywnie oceniają instytucje i ład prawny, co niejednokrotnie wynika z uzasadnionego krytycyzmu.


III. Religijność i obecność Kościoła – czy to nadal jest sprawa ważna, czy też czekają nas zmiany?

Prof. Marody: pytanie czy polskie społeczeństwo jest religijne nie jest rozpatrywane ze względu na treść, ale na cele tych, którzy je zadają. I tak, zwolennicy będą podkreślać, że 95% obywateli to osoby wierzące, natomiast uczestnictwo w praktykach religijnych nieznacznie spada. Dla przeciwników najważniejsza będzie rozbieżność sądów ludzi z tym co mówi religia i Kościół. Wydaje się, że Polacy traktują Kościół jako instytucję użytkową. Za to rozstrzygnięcie dyskusji jest niemożliwe, bo każda strona ma swoje argumenty.

Prof. podkreśliła, że dla niej religia jest ważna dla tożsamości, nadaje strukturę życiu jednostki, przy czym religijność ewoluuje (każdy zaczyna wierzyć na swój sposób).

Według prof. Krzemińskiego Polska pod tym względem przypomina USA, wkroczenie na drogę rozwoju nie zabija w niej ducha. Proces laicyzacji nie będzie zachodził. Jednak polski Kościół będzie miał problemy, ponieważ katolicyzm Polaków jest różnorodny, a Kościół jeden. Nie ma różnorodnych Kościołów jak w USA.

Prof. Grabowska przytoczyła wynika badań, według których na początku lat 90-tych, ludzie w wieku 18-24 lata praktykowali w 70%. Obecnie, w roku 2010 jest to 45%. Badani są zdania, że moralność jest wewnętrzną sprawą człowieka, Kościół nie powinien nic narzucać. Sekularyzacja jednak tak gwałtownie nie nastąpi. Moralność nie zanika, ona staje się bardziej indywidualna, mniej kościelna.


IV. Nowy ustrój przyniósł nie tylko wolność, ale i obowiązki. Tymczasem frekwencja w Polsce jest niska. Kim jest Polak jako obywatel? Czy nadal Polak jest wielkim patriotą, a marnym obywatelem? (według badań działalność na rzecz społeczeństwa obywatelskiego tj. działalność w klubach, ruchach itp. deklaruje 33% badanych, natomiast odpowiedź przeczącą można usłyszeć od 63% respondentów).

Zdaniem prof. Krzemińskiego Polak jest obywatelem potencjalnym. Da się to wyjaśnić niechęcią do uczestnictwa politycznego, ale nie znaczy to, że pewne zasady obywatelskie nie są głęboko akceptowane. Polacy najskuteczniej mobilizują się przeciwko czemuś, jest to trwały element mentalny społeczeństwa.

Natomiast prof. Grabowska żartobliwie zaproponowała Nobel Socjologiczny dla tego, komu uda się wyjaśnić niską frekwencję w Polsce, gdyż nie można tego uzasadniać ani komunizmem, ani zrzucić na historię, pamiętając że w II RP głosowało 80% społeczeństwa.

Rzuconą rękawicę podjęła prof. Marody twierdząc, że niska frekwencja wynika z tego, że Polacy ciągle szukają rozsądnych ludzi, na których mogliby głosować. Dominuje przekonanie o niskiej jakości elit politycznych, a polityka to obszar zła.

Natomiast z obywatelskością Polaków nie jest tak najgorzej, ponieważ potrafią się mobilizować. Objawia się to w sprawach codziennych, których nie da się załatwić indywidualnie.


V. Jak się zaczęliśmy różnić w wymiarze nierówności dochodowych, równości szans? Czy odstajemy od innych krajów? (według badań ogólna ocena okresu ostatnich 21 lat jest dobra albo bardzo dobra w 60% odpowiedzi).

Prof. Grabowska zwróciła uwagę, że według współczynnika Gini’ego dla Polski, wypadamy średnio. Czyli Polska jest średnio zróżnicowana jeśli chodzi o dochody na tle innych państwa europejskich. Ludzie widzą wzrost nierówności, ale nie razi ich to, ponieważ sytuacja poprawia się wszystkim.

Natomiast prof. Marody dodała, że dobry wynik z punktu widzenia sprawiedliwości społecznej wynika z PRL, kiedy wszyscy „mieli po równo”, przynajmniej biorąc pod uwagę dochód. Powiedziała także, że najniższy współczynnik Gini’ego mają kraje skandynawskie.

Ostatni wypowiadał się prof. Krzemiński. Przytoczył on badanie, w którym pytano o to jak się ma zamożność ludzi obecnie do czasów PRL. Otóż, dominuje pozytywna ocena stanu obecnego, w stosunku do tego co było dawniej.



Po 5 rundach nadszedł czas na pytania z sali. Prelegenci byli wyjątkowo zdyscyplinowani jeśli chodzi o własne wypowiedzi, więc zostało dużo czasu na dyskusję. W sumie padło od audytorium 9 pytań i sugestii.

Pytano o suwerenność Polski, wiedzę lokalną obywateli, indywidualizm, przestrzeń, wskaźnik laicyzacji, przemiany relacji miasto-wieś, o możliwość zmiany kłótni w dyskusję, ordynację wyborczą. Wiele pytań było postawione jak oskarżenie, przechodząc miejscami w pyskówkę, a także przerywanie wypowiedzi. Niemniej prelegenci starali się odpowiadać przynajmniej na niektóre z nich, chociaż było to utrudnione przez nieliczne, acz głośne osoby obecne na debacie.

Warta podkreślenia jest wypowiedź prof. Marody, która powiedziała, że praca socjologów to nie tylko krótkie wypowiedzi cytowane w gazetach pod sondażami wyborczymi, ale przede wszystkim socjologowie próbują zrozumieć rzeczywistość, poznać jej mechanizmy i przyglądają się procesom jakie się w niej toczą.

Jeśli zaś chodzi o polskie społeczeństwo – mówiła - to będzie ono podlegać oddziaływaniom, jakim podlegają inne społeczeństwa. W 2005 roku rozpoczęła się zmiana, ludzie poczuli się pewniej w nowej rzeczywistości i usiłują w jakiś sposób na nią wpłynąć. Pojawiają się różne głosy, a każdy chce wprowadzić zmianę. Nie zmieniła się natomiast jedna rzecz przez 20 lat – „my siebie nie lubimy nawzajem”.

Krótko po tym stwierdzeniu, debata została zakończona, choć pewne aktywne w jej trakcie osoby wciąż próbowały porozmawiać z prelegentami.


Wyszperane na YouTubie:

Ostatnio dodane artykuły i konferencje
· Nowe perspektywy dialogu. Model deliberacji i narzędzia IT w procesach dec...
· Partycypacja obywateli w procesie podejmowania decyzji politycznych. Doświ...
· Badanie: w Polsce 23 proc. studentów zagranicznych więcej niż rok temu
· Przyszłość edukacji - edukacja przyszłości
· Weronika Grzebalska. Płeć powstania warszawskiego
· Małgorzata Molęda-Zdziech. Czas celebrytów. Mediatyzacja życia publicznego
· Tim Rapley. Analiza konwersacji, dyskursu i dokumentów
· Kulturowe, społeczne i etyczne uwarunkowania biznesu, gospodarki i zarządz...
· Oblicza buddyzmu na Wschodzie i na Zachodzie
Popularne
· Hipoteza badawcza. Tworzenie hipotez [111993]
· Analiza SWOT/TOWS krok po kroku. Wybór strategii (cz. 1z4) [71762]
· Praca magisterska [66082]
· Projekt badań (etapy) [52192]
· Dobór próby [38585]
· Budowa kwestionariusza. Rodzaje pytań [38099]
· Klasyczny model przejścia demograficznego (cz. 1z3) [34555]
· Rola społeczna [34259]
· Konspekt pracy magisterskiej [34160]
· Zmienna zależna [33581]
· Kwestionariusz ankiety a kwestionariusz wywiadu [31826]
· Wywiad jakościowy: teoria i praktyka [31602]
Znajdź nas na Facebooku