Kontrrewolucja. Liberalna Europa w odwrocie – prof. Jan Zielonka

„Jestem rozczarowany, wręcz wściekły, że pokolenie europejskich polityków i intelektualistów działające po 1989 roku zdradziło liberalne ideały. Kontrrewolucja nie ograniczy się do poprawiania ich błędów; pójdzie dalej, zniszczy wiele instytucji, bez których demokracja nie może przetrwać, a kapitalizm stanie się łupieżczy”. Czy Europa się rozpada? Czy społeczeństwo otwarte ma szanse przetrwać? Czy Europejczycy będą ponownie czuć się bezpiecznie? – na te i inne pytania stara się odpowiedzieć prof. Jan Zielonka w swojej nowej książce.

Jan Zielonka jest profesorem Studiów Europejskich na Uniwersytecie w Oksfordzie Ralf Dahrendorf Professorial Fellow w St Antony’s Colege. Wykładał na Uniwersytecie Warszawskim, Europejskim Uniwersytecie we Florencji i na holenderskim uniwersytecie w Leiden. Jest autorem wielu książek i ekspertem w dziedzinie Unii Europejskiej, polityki międzynarodowej, ewolucji mediów i systemów demokratycznych.

Książka „Kontrrewolucja. Liberalna Europa w odwrocie” została napisana w formie listu do nieżyjącego już Ralfa Dahrendorfa. Stanowi to nawiązanie do sposobu w jaki ten ostatni analizował konsekwencje burzliwego okresu 1989 r. w Europie Wschodniej. Prof. Zielonka podąża śladami swojego mentora i analizuje znaczenie, i skutki okresu, który nastąpił trzy dekady później. Mowa tutaj o antyliberalnej kontrrewolucji, odwracaniu się od liberalnych wartości i spoglądaniu w kierunku państw narodowych, która to tendencja ma miejsce w całej Europie. System liberalny rozpada się, już nie tylko w Warszawie i Budapeszcie, ale także w Londynie, Amsterdamie, Madrycie, Rzymie, Atenach i Paryżu.

Teza stawiana w liście głosi, że Europa i jej liberalny projekt potrzebują przemyślenia i stworzenia na nowo. Nastrój niepewności panuje w całej Europie. Nie udało jej się dopasować do wielkich zmian geopolitycznych, gospodarczych i technologicznych, które przetoczyły się przez kontynent w okresie ostatnich trzydziestu lat. Wartości liberalne, na których została zbudowana Europa zostały zdradzone, a dla Europejczyków nastał czas próby. Jednak nie oznacza to, że liberalizm się skończył. Jego podstawowe wartości (racjonalność, wolność, indywidualizm, ograniczenie władzy) wciąż mają moc.

Jak można przeczytać w książce, kontrrewolucjoniści chociaż krytykują demokrację liberalną, Unię Europejską, czy wolny rynek, nie mają sensownego programu odnowy. Jest to bardzo różnorodna grupa, o różnych korzeniach i stopniu radykalizmu. Łączy ich jednak jedno, są przeciwnikami porządku ustanowionego w 1989 r. Atakują nie tylko przywódców rządzących od tego momentu, lecz także integrację europejską, liberalizm konstytucyjny i ekonomię neoliberalną. Pod ich wpływem polityka strachu, nienawiści i zemsty przybiera na sile.

Co więc nas czeka w przyszłości? Trudno powiedzieć. Autor uważa, że nie ma już powrotu do poprzedniego stanu rzeczy, ale jako liberał wierzy, że jest możliwe naprawienie błędów przeszłości i skonstruowanie liberalnego projektu na miarę XXI w. Przy czym zmiana powinna dotknąć nie tylko program, ale też przywódców.

Z pewnością książkę można polecić tym wszystkim, którzy zastanawiają się, co się obecnie dzieje w Europie i w jakim kierunku podąża współczesny liberalizm. Stanowi ona zapis rozważań autora na ten temat, które czytelnik może prześledzić i wspólnie z nim przemyśleć, co takiego się stało, że nowy ład powstały po 1989 r. przestał wystarczać, a władzę zdobywają populiści, nie mający żadnego planu na przyszłość poza destrukcją obecnego porządku.

Komentarze

Pin It

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *